De Amerikaanse president Trump heeft tijdens de NAVO-top in Ankara opnieuw gedreigd de Amerikaanse troepen uit Europa terug te trekken, als reactie op het aanhoudende Europese verzet tegen zijn wens om Groenland onder Amerikaanse controle te krijgen. Trump deed zijn uitspraken dinsdag kort na aankomst in de Turkse hoofdstad, waar dit jaar de jaarlijkse NAVO-top plaatsvindt.
Inhoud
Groenland weer terug op de agenda tijdens NAVO-top in Ankara
Tijdens een bilateraal overleg met de Turkse president Erdogan liet Trump weten dat het Europese verzet tegen zijn plannen met Groenland “de relatie met de NAVO heeft geschaad”. Volgens Trump levert Groenland niets op voor Denemarken, dat volgens hem ook onvoldoende investeert in het eiland, terwijl het voor de Verenigde Staten wel van groot strategisch belang zou zijn. “Het wordt omringd door Chinese en Russische schepen, en dat gaat niet gebeuren,” aldus Trump, doelend op vermeende buitenlandse militaire dreigingen tegen het autonome Deense gebied beweringen die door Groenland-experts eerder al zijn weerlegd.
Groenland “zou gecontroleerd moeten worden door de Verenigde Staten, niet door Denemarken,” voegde Trump toe. Trump had eerder dit jaar, in januari, verrassend aangekondigd dat hij samen met NAVO-chef Mark Rutte een “raamwerk voor een toekomstige deal” had opgesteld over het gebied, waarna een werkgroep van Amerikaanse, Deense en Groenlandse vertegenwoordigers is gaan overleggen. De Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen zei eind vorige maand nog te verwachten dat die werkgroep voor het einde van het jaar met een oplossing komt.
Trump overweegt fors te snijden in Amerikaanse troepen in Europa
Naast de dreigementen over Groenland liet Trump doorschemeren dat hij overweegt alle Amerikaanse militairen uit Europa terug te trekken. “We zouden al onze soldaten uit Europa kunnen halen,” aldus Trump, die daarbij stelde dat Europa “een heel ander continent is dan twintig jaar geleden.” Op de vraag of hij tijdens de top nieuwe Amerikaanse troepenreducties in Europa zal aankondigen, hield Trump het bewust vaag: “We gaan het zien.”
Dat is niet zomaar een dreigement: het Pentagon heeft al plannen aangekondigd om zo’n vijfduizend Amerikaanse militairen uit Duitsland terug te trekken, naast verminderingen van gevechtsvliegtuigen, tanks en andere uitrusting. Volgens een hoge Amerikaanse functionaris past dit in een bredere strategie om de verantwoordelijkheid voor de Europese defensie meer bij Europa zelf te leggen. Minister van Defensie Pete Hegseth zou naar verluidt bij een eerdere NAVO-bijeenkomst zelfs een reductie van maar liefst een derde van de Amerikaanse troepenmacht in Europa hebben overwogen, voordat werd gekozen voor een zes maanden durende evaluatie van de Amerikaanse aanwezigheid.
Spanningen met Europese bondgenoten lopen op
De uitspraken van Trump zorgen voor een gespannen sfeer op de NAVO-top, die toch al werd overschaduwd door zijn boosheid over het gebrek aan Europese steun voor de Amerikaanse militaire operatie tegen Iran eerder dit jaar. In de dagen voor de top noemde Trump de relatie met de NAVO nog “belachelijk” en “eenzijdig” op sociale media. Ook botste hij de afgelopen weken met de Italiaanse premier Meloni, nadat zij zich onvoldoende steunend zou hebben getoond over het Amerikaanse optreden bij de Straat van Hormuz en Iran.
Toch benadrukte een hoge Amerikaanse functionaris dat er onder de bondgenoten geen enkel meningsverschil bestaat over het belang van de defensie van Groenland zelf alleen over de manier waarop dat probleem structureel moet worden opgelost. Europese leiders hopen de top zonder al te grote escalatie af te sluiten en bereiden nieuwe defensietoezeggingen voor om Trump tegemoet te komen, zoals we ook al beschreven bij de eerdere berichtgeving over de herbevestiging van artikel 5 tijdens deze NAVO-top.
Oekraïne, Iran en de Straat van Hormuz ook op de agenda in Ankara
Naast de discussie over Groenland en de Amerikaanse troepenaanwezigheid staat ook de oorlog in Oekraïne hoog op de agenda in Ankara. Trump wordt tijdens de top verwacht voor een ontmoeting met de Oekraïense president Zelensky, nadat de twee elkaar afgelopen weekend al spraken over onder meer luchtverdediging — het gesprek waarin Trump volgens Zelensky sprak van “een reële kans om deze oorlog te beëindigen“. Ook de veiligheid in de Straat van Hormuz staat volgens een hoge Amerikaanse functionaris op de agenda van de NAVO-leiders, kort na de recente aanval op een olietanker in deze strategische zeestraat.
Voor veel Europese functionarissen voegt dat een extra laag onzekerheid toe aan een top die toch al voelt als balanceren op een slap koord: enerzijds de wens om Trump niet verder te irriteren, anderzijds de noodzaak om, zoals we eerder beschreven bij de vermeende Russische dreiging tegen Polen, de eigen geloofwaardigheid als bondgenootschap overeind te houden op het moment dat die het hardst nodig is.
