Mojtaba Khamenei, de nieuwe opperste leider van Iran, heeft voor het eerst sinds de begrafenis van zijn vader publiekelijk gereageerd enkele uren nadat de Amerikaanse president Trump een stevige waarschuwing had gegeven tegen elke Iraanse poging om hem te doden. De uitspraken van beide leiders zorgen voor een nieuwe piek in de spanningen tussen de VS en Iran, kort nadat oud-opperste leider Ali Khamenei in Mashhad werd begraven.
Inhoud
Trump: “1000 raketten staan klaar” na vermeend moordcomplot
Trump schreef vrijdagavond laat op zijn platform Truth Social dat duizend raketten “geladen en gericht” staan op Iran, met duizenden meer die onmiddellijk zouden volgen, mocht de Iraanse regering overgaan tot een poging om hem te vermoorden. “Er zijn al orders gegeven, en het Amerikaanse leger is klaar, bereid en in staat om, voor een periode van een jaar, met de mogelijkheid tot verlenging, alle delen van Iran volledig te vernietigen,” aldus Trump.
De uitspraken volgen op Israëlische inlichtingen die met de Amerikaanse regering zijn gedeeld, waaruit zou blijken dat Iraanse functionarissen recent hebben gesproken over een aanslag op Trump. Mede daardoor stapte Trump op zijn terugweg van de NAVO-top in Ankara over op het oudere, beter beveiligde presidentiële vliegtuig in plaats van het nieuwe toestel. Tijdens diezelfde top in Ankara noemde Trump zichzelf al “doelwit nummer één” van Iran. Tijdens de begrafenisplechtigheden voor Khamenei in Iran, waarover we eerder berichtten, droegen rouwenden bovendien spandoeken met teksten als “WE WILL KILL TRUMP” en scandeerden groepen leuzen die zijn dood eisten.
Mojtaba Khamenei verbreekt stilte sinds de begrafenis van zijn vader
Enkele uren na Trumps dreigement kwam Mojtaba Khamenei zelf met een verklaring zijn eerste publieke reactie sinds de begrafenis van zijn vader, die we eerder beschreven. Net als bij eerdere gelegenheden verscheen hij niet zelf in beeld: de boodschap werd gepubliceerd op de officiële website van het bureau van de opperste leider, khamenei.ir, en verspreid via zijn officiële Telegram-kanaal.
In de verklaring belooft Khamenei “het zuivere bloed van [zijn] vader en dat van alle martelaren van deze twee oorlogen te wreken door de misdadige en oneervolle moordenaars voor het gerecht te brengen.” Hij noemde die wraak “de eis van onze natie” en stelde dat die “zeker zal worden uitgevoerd.”
“Of ik nu leef of dood ben, de wraak zal plaatsvinden”
Opvallend is dat Khamenei in zijn verklaring niet expliciet de naam Trump noemt, maar wel duidelijk maakt dat de wraak niet afhankelijk is van zijn eigen persoon. “Deze misdadigers wier namen van hoog tot laag bekend zijn zullen hun graf ingaan met de onvervulde wens om vredig in hun bed te sterven. Zij moeten weten dat dit niet afhangt van mijn persoonlijke aanwezigheid, of die van welke andere functionaris dan ook,” schreef hij. Verder stelde hij dat de wraak voor de dood van zijn vader zal worden voltrokken, “of ik nu leef of dood ben,” en dat “binnenkort vrijheidslievende mensen over de hele wereld elk hun deel van deze goddelijke missie zullen uitvoeren.” Eerder op de dag had hij ook, via dezelfde kanalen, de “tientallen miljoenen” mensen bedankt die naar eigen zeggen de rouwplechtigheden voor zijn vader bijwoonden.
Nog altijd geen enkel beeld van de nieuwe opperste leider
Ondanks deze nieuwe verklaring blijft de mysterieuze afwezigheid van Mojtaba Khamenei onverminderd groot. Hij is sinds het uitbreken van de oorlog eind februari niet meer in het openbaar verschenen, en er is nog altijd geen enkele foto, video- of geluidsopname van hem vrijgegeven. Volgens functionarissen raakte hij zwaargewond bij dezelfde aanval die zijn vader, moeder en andere familieleden het leven kostte. Tijdens de dagenlange rouwplechtigheden voor zijn vader, met naar schatting tussen de 15 en ruim 30 miljoen bezoekers volgens uiteenlopende Iraanse bronnen, bleef hij eveneens afwezig.
Voor het bestuur van de Islamitische Republiek is dit voor pas de tweede keer in de bijna vijftigjarige geschiedenis van het land dat een opperste leider wordt begraven een gebeurtenis die zowel binnen als buiten Iran nauwlettend wordt gevolgd, ook met het oog op de vraag wie in de praktijk de touwtjes in handen heeft nu de nieuwe leider zich zo angstvallig aan het zicht onttrekt.
Achtergrond: onenigheid over de Straat van Hormuz
De nieuwe dreigementen komen op een moment dat het staakt-het-vuren tussen de VS en Iran, waarover we deze week al schreven toen Trump het officieel “voorbij” verklaarde, verder onder druk staat. Amerikaanse functionarissen eisen dat Iran publiekelijk garandeert dat de Straat van Hormuz open blijft en dat commerciële schepen niet langer worden aangevallen. Iran weigert dat vooralsnog en stelt dat het land zelf de volledige controle over de zeestraat moet behouden, inclusief het recht om vaargeld te heffen bij doorvarende schepen een positie die ingaat tegen decennia van internationale praktijk waarin de Straat van Hormuz als internationale vaarroute wordt behandeld.
Ondertussen proberen bemiddelaars uit Qatar en Oman de betrekkingen tussen beide landen te de-escaleren: de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi reisde naar Oman om over de zeestraat te spreken, terwijl Qatarese onderhandelaars naar Iran afreisden voor overleg met functionarissen daar. Diezelfde onderhandelingen komen kort na de recente onthulling dat satellietbeelden duidelijk maken dat Iran mogelijk delen van zijn nucleaire programma probeert te herbouwen nog een reden waarom westerse functionarissen weinig vertrouwen hebben dat een blijvend akkoord op korte termijn haalbaar is.
