Conflict update: Rusland kondigt noodtoestand af op de Krim kantelpunt in de oorlog in Oekraïne?
In deze conflict update over de oorlog in Oekraïne: Oekraïne weet Rusland de laatste maanden steeds vaker te raken op eigen grondgebied, ver achter de frontlinie. Vrijdag volgde een nieuwe tegenslag voor Moskou: de Russische autoriteiten riepen de noodtoestand uit voor de Krim, het Oekraïense schiereiland dat sinds 2014 bezet wordt door Rusland.
Sergej Aksonjov, de regionale leider van de Krim, spreekt van “economische problemen” in het gebied. Maar hoe cruciaal is de Krim eigenlijk voor Rusland, en wat betekent dit voor het vervolg van de oorlog in Oekraïne?
Logistiek onder vuur
Al eerder deze maand nam Oekraïne infrastructuur op de Krim onder vuur. Zo vernietigde het leger een cruciale spoorbrug over het Noord-Krimkanaal, voerde het aanvallen uit op meerdere elektriciteitscentrales en onderstations, en schakelde het diverse luchtverdedigingssystemen uit.
Volgens defensie-expert Patrick Bolder is dit offensief geen verrassing. “De Krim wordt intensief door de Russen gebruikt om de Russische eenheden in Zuid-Oekraïne van bevoorrading te voorzien.”
Juist door dit schiereiland aan te vallen ver van het front wil Oekraïne de Russische slagkracht aan de frontlinie ondermijnen. “Op de Krim zie je dat ze echt bezig zijn om de logistiek te verstoren, om ervoor te zorgen dat er geen mensen, geen brandstof, geen munitie en geen eten meer naar de fronttroepen komt.”
Die aanpak past bij eerdere uitspraken van de Oekraïense minister van Defensie Mychailo Fedorov. Hij stelde dat de Krim “geïsoleerd wordt door drones” en dat het schiereiland “dreigt weer een eiland te worden”.
Symbolische waarde
Rusland annexeerde de Krim in maart 2014. Tot dat moment was het een autonoom gebied binnen Oekraïne met sterke banden met Rusland. Veel historici beschouwen die annexatie als de eerste stap richting het conflict dat op 24 februari 2022 uitmondde in de grootschalige invasie van Oekraïne.
“De Krim heeft een belangrijke symbolische waarde”, zegt Joris Van Bladel, Ruslandkenner bij het Egmont Institute. De aanvallen zetten Rusland volgens hem op meerdere figuurlijke fronten onder druk. “De Russische Zwarte Zeevloot, die erg belangrijk is, is daar gelegerd. Maar ook de Russische propaganda komt onder druk te staan. Veel Russen gaan immers naar de Krim op vakantie.”
Op dit moment verlaten mensen het vakantiegebied massaal, wat leidt tot lange files. Bolder: “Daarmee zie je ook dat de Russische bevolking geleidelijk de gevolgen van die oorlog zelf ondervindt.”
Doorbraak of niet?
Is deze aanval een doorbraak in de oorlog in Oekraïne? “Oekraïne is nu in staat om dit soort aanvallen uit te voeren, omdat ze hun eigen wapenproductie op peil hebben gebracht”, aldus Bolder.
Hij constateert dat Oekraïne het Rusland steeds moeilijker maakt. “Ze hebben een enorme productie aan drones en raketten die ook steeds beter worden. En ze hebben maandenlang de Russische luchtafweer echt gedecimeerd.”
Van Bladel ziet hetzelfde beeld: “Het is duidelijk dat Oekraïne het initiatief heeft teruggewonnen op bepaalde gebieden.” Toch vindt hij het te vroeg om van een echt keerpunt te spreken. “We hebben al verschillende ‘kantelpunten’ gezien; we moeten voorzichtig zijn om het zo te noemen.”
Ook Bolder deelt die voorzichtigheid. Aan het front is het effect van de aanvallen volgens hem nog beperkt: “Op de grond zie je dat Rusland nog wel steeds terreinwinst boekt.”
‘Een verliezend Rusland is nog gevaarlijker’
Van Bladel wijst erop dat de Oekraïense aanvallen op Rusland ook een tegenreactie kunnen oproepen. “Rusland als winnaar is gevaarlijk, maar Rusland als verliezer is dat ook.”
Hij houdt er rekening mee dat aanvallen zoals die op de Krim juist tot verdere escalatie leiden. “Ik verwacht eerder dat Rusland tot escalatie overgaat dan dat ze om tafel gaan met Oekraïne. Ik sluit algemene mobilisatie of een tactisch nucleair wapen niet uit.”
Oekraïne heeft aangekondigd de druk op de Russische autoriteiten de komende veertig dagen verder op te voeren. Of dat genoeg is om de oorlog in Oekraïne te doen kantelen, hangt volgens beide experts vooral af van de vraag of Rusland zich opnieuw kan aanpassen aan de Oekraïense tactieken. Van Bladel: “Het is een race van innovatie en adaptatie.”
