De Amerikaanse president Trump heeft woensdag verklaard dat het staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran voorbij is. Hij deed die uitspraak tijdens een persmoment op de NAVO-top in Ankara, na een nieuwe uitwisseling van aanvallen tussen beide landen in de Golf. Onderhandelaars mogen van Trump nog wel met elkaar blijven praten, al noemt hij dat zelf “een verspilling van tijd”.
Inhoud
Trump noemt Iraanse leiders “uitschot” tijdens NAVO-top
Naast NAVO-chef Mark Rutte, tijdens een gezamenlijk persmoment op de top in Ankara, kreeg Trump de vraag of het staakt-het-vuren met Iran nog overeind staat. “Ik denk dat het voorbij is,” antwoordde hij. “Ik wil niets meer met ze te maken hebben, het is uitschot.” Trump ging fel tekeer tegen de Iraanse leiders: “Het zijn zieke mensen, geleid door zieke mensen, en het zijn gemene, gewelddadige mensen. En als ze een kernwapen hadden, zouden ze het gebruiken.”
Trump haalde ook oude grieven aan, waaronder de Amerikaanse militairen die naar zijn zeggen door Iran zijn gedood, en noemde de voormalige Iraanse generaal Qassem Soleimani in 2020 door de VS geliquideerd “de vader van de bermbom”. Ook wees hij naar de aanval op de Amerikaanse marinevloot USS Cole in 2000. Toch liet hij de deur op een kier: Amerikaanse onderhandelaars mogen van hem blijven praten met hun Iraanse tegenhangers, al verwacht hij daar weinig van. “Ik denk dat ze hun tijd verspillen. Het zijn een stel leugenaars,” aldus Trump.
Aanleiding: nieuwe uitwisseling van aanvallen in de Golf
De uitspraken van Trump volgen direct op de nieuwe Amerikaanse luchtaanvallen op Iran, waarover we eerder vandaag berichtten. De VS voerde die aanvallen uit als vergelding voor Iraanse aanvallen op drie commerciële schepen in de Straat van Hormuz eerder deze week, waaronder de olietanker die we ook al beschreven. Iran reageerde op zijn beurt met raket- en droneaanvallen op Amerikaanse bases in Bahrein en Koeweit. Het Koeweitse leger meldde twee onderschepte ballistische raketten en dertien “vijandige” drones, zonder schade of gewonden.
De Iraanse legerleiding liet weten dat de kust van Iran een “hel” zal worden voor Amerikaanse troepen als het tot een nieuwe aanval komt, en de Revolutionaire Garde kondigde aan de komende dagen “op hardere wijze” te zullen vergelden. Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken noemde de Amerikaanse aanvallen een “grove schending” van het memorandum van overeenstemming (MOU) dat de VS en Iran vorige maand sloten.
Internationale reacties en fors oplopende olieprijzen
De hernieuwde escalatie zorgde meteen voor onrust op de oliemarkt: de prijs van Brent-olie steeg woensdag met meer dan 5 procent naar rond de 74 euro (78 dollar) per vat, en ook de Amerikaanse WTI-olie werd fors duurder. De internationale scheepvaartorganisatie IMO noemde de aanvallen op de schepen in de Straat van Hormuz “roekeloos” en riep op de veiligheid van zeevarenden voorop te stellen.
Ook vanuit Europa kwam kritiek. EU-buitenlandchef Kaja Kallas noemde de Iraanse aanvallen op Bahrein en Koeweit “onacceptabel” en waarschuwde dat de uitwisseling van aanvallen de toch al moeizame onderhandelingen verder compliceert. Volgens Kallas spreken EU-ministers van Buitenlandse Zaken aankomende maandag met hun collega’s uit de Golfstaten over hoe de vrije doorvaart door de Straat van Hormuz gewaarborgd kan blijven.
De uitspraken van Trump vallen bovendien samen met toenemende spanningen tussen de VS en zijn Europese bondgenoten op de NAVO-top zelf, kort na zijn recente uitspraken over Groenland en het mogelijk terugtrekken van Amerikaanse troepen uit Europa. Trump klaagde eerder op de dag nog dat Italië, Duitsland en Frankrijk hem hadden “afgewezen” toen hij om steun vroeg voor de oorlog met Iran.
Onduidelijkheid over lot van het vredesakkoord
Ondanks de harde woorden van Trump is nog niet duidelijk of het akkoord tussen de VS en Iran daadwerkelijk ten einde is. Geen van beide landen heeft het memorandum van overeenstemming formeel opgezegd, en Trump gaf zelf aan dat onderhandelaars van beide zijden nog met elkaar mogen blijven praten. Volgens correspondenten ter plaatse in zowel Ankara als Teheran is het vooralsnog onduidelijk of het om stevige retoriek gaat, of dat Trump het akkoord daadwerkelijk terzijde schuift.
Dat de vrede tussen de VS en Iran zo broos blijft, past bij het patroon dat we recent al schetsten: van de wankele staakt-het-vurens in Gaza en Libanon tot de aanhoudende twijfels over een Russische aanval op een NAVO-land de wereld lijkt zich in de zomer van 2026 op meerdere fronten tegelijk op een kantelpunt te bevinden.
