President Zelensky heeft zijn populaire minister van Defensie, Mykhailo Fedorov, ontslagen een beslissing die tot zeldzame protesten in Kyiv en andere Oekraïense steden heeft geleid. Opvallend is dat het ontslag komt op een moment dat Oekraïne juist militaire successen boekt, zoals we recent nog beschreven bij de bevrijding van zes dorpen in de regio Dnipropetrovsk. Het besluit legt een ongekende publieke breuk binnen het Oekraïense leger bloot over de manier waarop de oorlog tegen Rusland wordt gevoerd.
Inhoud
Wie is Mykhailo Fedorov?
Fedorov, 35 jaar oud, was voorheen Oekraïnes eerste minister voor digitale transformatie en gold als een van de meest innovatieve leden van de Oekraïense regering. Hij stond bekend om het stroomlijnen van bureaucratie en een meer datagedreven aanpak van de oorlog, en kreeg veel eer toegeschreven voor het succes van Oekraïnes droneprogramma. Na slechts zes maanden in functie als minister van Defensie maakte hij woensdagavond laat bekend dat hij uit die functie was verwijderd.
Voorstanders van Fedorov stellen dat zijn pogingen om defensie-aanbestedingen te hervormen en corruptie aan te pakken hem vijanden opleverden binnen delen van het politieke en militaire establishment. Critici werpen juist tegen dat hij te traag was met het waarmaken van beloftes om de militaire rekrutering te hervormen.
Conflict met legerchef Syrskyi aan de basis van het ontslag
Aan het ontslag ging maandenlange onenigheid vooraf tussen Fedorov en generaal Oleksandr Syrskyi, opperbevelhebber van de Oekraïense strijdkrachten. Fedorov beschuldigde Syrskyi ervan zijn ontslag te hebben afgedwongen via een ultimatum aan Zelensky, en verweet de legerchef op X dat hij “het land had gespleten”. Zelensky zelf verklaarde tijdens een persconferentie: “Ik laat hiermee alleen maar zien dat als beide partijen een kwestie niet kunnen oplossen, ik het zelf zal moeten oplossen.” Tegelijkertijd probeerde hij de onrust te sussen door te stellen dat hij er “vertrouwen in heeft dat Fedorov deel blijft uitmaken van mijn team”, al liet hij in het midden hoe die rol er dan uit zou gaan zien.
Protesten in meerdere Oekraïense steden
Het ontslag zorgde donderdag voor zeldzame demonstraties, iets wat in oorlogstijd niet vaak voorkomt in Oekraïne. Honderden tot mogelijk meer dan duizend mensen verzamelden zich bij het Ivan Franko Nationaal Theater in het centrum van Kyiv, terwijl ook in Lviv, Odesa en Dnipro protesten plaatsvonden. Demonstranten scandeerden “Schande!” en droegen spandoeken met teksten als “Breng Fedorov terug” en “De Russen vieren feest” een verwijzing naar de vrees dat het ontslag de oorlogsinspanning juist zou kunnen schaden op een moment dat het net goed gaat voor Oekraïne. Andere spandoeken prezen Fedorov expliciet als “minister van innovatie”.
Zelensky riep donderdag op tot “eenheid” binnen de gelederen van het leger, in een poging de gemoederen te bedaren.
Alweer de vierde kabinetswissel sinds het begin van de oorlog
Het ontslag van Fedorov maakt deel uit van een bredere kabinetswissel, waarbij ook de Oekraïense minister-president werd vervangen. Het is al de vierde grote kabinetswissel sinds Rusland in februari 2022 zijn grootschalige invasie begon. Zelensky kondigde afgelopen zondag al aan dat “Oekraïne zijn politieke strategie verandert”, waarbij elk buitenlandbeleidsdossier wordt toegewezen aan één specifiek persoon “met aanzienlijke ervaring die in staat is uit te voeren wat we op leidersniveau afspreken en wat het Oekraïense volk verwacht.”
Zelensky blijft, ondanks het aanhoudende politieke gesteggel, gewoon aan de macht onder de staat van beleg die sinds het begin van de oorlog van kracht is verkiezingen zijn in oorlogstijd namelijk niet toegestaan.
Niet de eerste keer dat Zelensky op straatprotest stuit
Dit is niet de eerste keer dat Zelensky in eigen land op verzet stuit. In juli 2025 braken al grote demonstraties uit nadat hij een wet had doorgedrukt die de onafhankelijkheid van Oekraïnes anticorruptiewaakhonden zou inperken. Die onrust bedreigde destijds voor het eerst sinds het begin van de Russische invasie zijn positie als leider, waarna Zelensky snel op zijn schreden terugkeerde en nieuwe wetgeving indiende om de onafhankelijkheid van die instanties te herstellen. Of het ontslag van Fedorov een vergelijkbare politieke test wordt voor Zelensky, moet de komende dagen blijken.
